Czym jest trening funkcjonalny ?

_rk13807

Trening funkcjonalny zawojował w ostatnich latach rynek fitness na całym świecie. Firmy produkują sprzęt do treningu funkcjonalnego, w klubach powstają dedykowana strefy do treningu funkcjonalnego, trenerzy mówią o podejściu funkcjonalnym do treningu. Punktów widzenia na temat  tego jak powinien wyglądać trening funkcjonalny jest tyle co ekip treningowych, klubów i trenerów. W dzisiejszym poście postaram się przedstawić moją wizję treningu funkcjonalnego, którą zbudowałem  w oparciu o przekazaną mi wiedzę na szkoleniach, przeczytanych książkach i artykułach.

Słowo funkcjonalny pochodzi od słowa funkcja. W słowniku język polskiego funkcja to min. możliwość wykonania określonej czynności czy operacji w tym określonego ruchu. Podążając dalej za Michaelem Boylem jednym z najsłynniejszych trenerów przygotowania motorycznego na świecie, trening funkcjonalny to ciąg (kontinuum) ćwiczeń fizycznych, które mają nauczyć poprawnego (z punktu widzenia biomechaniki) przemieszczania własnej masy ciała w wielu płaszczyznach jednocześnie. Ćwiczenia powinny być logicznie dobrane do określonych potrzeb ćwiczących (dyscyplina sportu, praca, obowiązki związane z życiem codziennym). Należ również pamiętać, że trening funkcjonalny wywodzi się z fizjoterapii gdzie oznacza według niektórych ekspertów ćwiczenia mające na celu zapewnić poprawne funkcjonowanie systemu nerwowo-mięśniowego i jego wszystkich komponentów w sterowaniu naszym ruchem. We wszystkich próbach wyjaśnienia terminu  jest mowa o poprawnym ruchu lub możliwości wykonania czegoś. Ruch zachodzi w stawach,natomiast poprawne funkcjonowanie naszych stawów w oryginalnym ujęciu treningu funkcjonalnego jest jego najważniejszym elementem. Najważniejszym ponieważ daje nam potencjał do wykonania poprawnie i efektywnie bardzo złożonych wzorców ruchowych jak np. bieg, chód, przysiad, wykrok itp. Co oznacza poprawne funkcjonowanie stawów??? Oznacza to, że staw powinien pracować w optymalnym zakresie ruchu lub posiadać  tzw. mobilność. Stawy powinny się również  charakteryzować stabilnością, którą należy rozumieć jako  zdolność łańcucha kinematycznego (w tym nietylko poszczególne stawy ale również układ nerwowy, kostny, mięśniowy) do utrzymania danego segmentu ciała (np. odcinek lędźwiowy kręgosłupa) w bezruchu w określonej pozycji lub do utrzymania pełnej kontroli nad ruchem w określonym stawie

W treningu funkcjonalnym sam sprzęt i ćwiczenia nie są najważniejsze. Trening  funkcjonalny czy będzie zrealizowany wyłącznie z własnym ciężarem ciała, czy z wykorzystaniem rollerów, czy w oparciu o jogowe asany czy ćwiczenia z pilatesu nie ma znaczenia. Sprzęt i ćwiczenia to tylko gadgety. Najważniejszy jest efekt, jaki dane ćwiczenia przyniosą ,czyli wspomniane prawidłowe funkcjonowanie naszych stawów zarówno w izolowanych ruchach jak i ruchach złożonych. Niezmiernie ważnym aspektem treningu funkcjonalnego jest również możliwość określenia ograniczeń w naszym ruchu. Jeżeli nie posiadamy żadnego kryterium oceny, nie jesteśmy w stanie odpowiednio dobrać ćwiczeń w stosunku do naszych potrzeb lub potrzeb naszych podopiecznych.  Kelly  Starrett  fizjoterapeuta i jeden z większych autorytetów w świecie Crossfit stwierdził  w jednym z wywiadów „ Use a CrossFit gym as a lab. This is how I now view a CrossFit gym: it’s a lab where I can work on my athletic foundation and physical infrastructure. Through functional movement exercises and with coaches there to give you feedback on what you’re doing, you can spot imbalances and weaknesses early–imbalances and weaknesses that might normally surface as a running injury down the road” . Dla mnie jako trenera oraz pracownika naukowego tak właśnie jest, gym to moje labolatorium gdzie oceniam, badam i tworzę plan treningowy, który wprowadzam w życie i następnie weryfikuję jego efektywność. 

Wydawałoby się niejednokrotnie, że wykonywanie pompek, przysiadów czy planków można uznać za trening funkcjonalny. Niestety nie zawsze, gdyż często ograniczenia chociażby w pracy stawu skokowego mogą uniemożliwić wykonanie poprawnego przysiadu. W takim przypadku należy po pierwsze znaleźć przyczynę ograniczenia i dobrać  ćwiczenia, które poprawią funkcję stawu.  Sam przysiad jest oczywiście jak najbardziej funkcjonalnym ćwiczeniem ale często z powodu ograniczeń w pracy stawu jego „funkcjonalność” traci sens.

Można sobie zadać pytanie po co to całe zamieszanie o prawidłowy ruch ? Badania naukowe wykazują, że większość  dysfunkcji ruchu wynika z ograniczeń w pracy stawów ,które prędzej czy później prowadzą do kontuzji. Każda kontuzja natomiast to niejednokrotnie spory wydatek z własnej kieszeni , przerwa w treningach, dla trener personalnego natomiast przerwa w treningach podopiecznych to brak zarobku, dla zawodowego sportowca  kontuzja to również utrata pieniędzy związana z przerwą w rozgrywkach. Można by wymieniać tak  bez końca . Dlatego głównym celem treningu funkcjonalnego jest  zmniejszenie ryzyka wystąpienia kontuzji. W drugiej kolejności natomiast kształtowanie zdolności motorycznych dla określonych dyscyplin sportu, czynności życia codziennego czy celów związanych z modelowaniem sylwetki czy też polepszenia własnego samopoczucia. W większości przypadków drugi cel treningu funkcjonalnego jest realizowany, gdzie programuje się trening w oparciu o wielostawowe ćwiczenia siłowe i rozbudowane ćwiczenia z core trainingu. Natomiast cel pierwszy jest bardzo często pomijany.

Trening funkcjonalny dobrze podsumowuje wypowiedź jednego z największych ekspertów z danej dziedziny, Gray’a Cooka „Funkcjonalność nie oznacza wykonania danej czynności ruchowej za wszelką cenę, funkcjonalność oznacza wykonanie tej czynności bez bólu, ograniczeń, asymetrii czy innych dysfunkcji dotyczących układu ruchu”

Jeżeli zainteresowałeś się koncepcją treningu funkcjonalnego i chciałbyś dowiedzieć się więcej, zapraszam na szkolenia z serii Trec Functional Fitness. Na szkoleniach poznasz między innymi jak ocenić pracę stawów w różnych zadaniach ruchowych, ćwiczenia korekcyjne oraz jak dobrze zaplanować trening funkcjonalny. Więcej info znajdziesz na stronie www.fbacademy.pl a poniżej skrót z jednego ze szkoleń Trec Functional Fitness